اهمیت محیط فیزیکی کلاس درس

اهمیت محیط فیزیکی در یادگیری دانش آموزان

از دیرباز بر این باور بوده ام که معلمین ، آگاهانه یا ناخود آگاه ٬ شخصیت و سلیقه های شخصی خود را بر اصول تدریسی شان تحمیل می کنند . احتمال دارد این کار تاثیرات مثبت یا منفی داشته باشد . مثلا کلاسی که نور کافی دارد و در آن همه چیز به خوبی چیده شده و در شاگرد ایجاد انگیزه می کند . در یادگیری نقش مهمی دارد . برعکس ، کلاس به هم ریخته و کم نور در واقع فضای کاری منفی در بین شاگردان ایجاد می کند  

هرکس که درکی که از قدرت برنامه تحصیلی پنهان دارد می داند که محیط فیزیکی مدرسه می تواند تاثیری شگرف برکیفیت یاددهی و یادگیری داشته باشد . نحوه چیدن میز و صندلی ها ، ترتیب نشستن شاگردان ، شرایط عمومی کلاس و نظافت آن ، همه نقشی در ارسال پیام مثبت یا منفی به شاگردان در باره انتظاراتی که از آنها دارید خواهند داشت . بنابراین ، سوال بزرگ این است که : کلاس درس تان چه چیزی در باره شما به شاگردان تان می گوید ؟

 وقتی که طرح کلاس درس تان را می ریزید لازم است در باره راحتی کار و حرکت شاگردان تان در کلاس کمی فکر کنید و بهتر است در باره فاصله میزهای بچه ها از هم و راه رفت و آمد آنها از قبل تصمیم گیری کنید .سعی کنید میز و صندلیها را طوری بچینید که حرکت شاگردان در بین آنها آسان باشد و احساس کنند که کلاس بزرگ است . قبل از شروع کار بهتر است چند سوال مهم از خود بپرسید

 ــ آیا شاگردان می توانند بدون بر خورد با شاگردان دیگر یا وسایل شان در کلاس حرکت کنند ؟ 

ــ آیا به منابع و وسایل آموزشی به راحتی دسترسی دارند ؟

ــ آیا شاگردان مشکل ساز در جای مناسبی قرار گرفته اند ؟

ــ آیا می توانید بی آنکه جای شاگردان را تغییر دهید تجهیزات اضافی مثل ویدئو و پروژکتور و غیره را به کلاس بیاورید و استفاده کنید ؟

         همه ما به عنوان معلم از گرفتاریهایی که در صورت برخورد فیزیکی شاگردان در حین تدریس پیش می آید باخبریم . با کمی تدبیر می توان از بسیاری از این عوامل مخل تدریس اجتناب کرد و درس را در محیطی بسیار آرام تر به پیش بردبررسی های انجام شده نشان می دهد که (  عادی شدن  ) را می توان به عنوان روشی عالی یرای تثبیت نظم و کنترل کلاس به کار برد . سریعا باید به شاگردان آموخت که کجا می توان همه منابع و لوازم تدریس را پیدا کرد . به این دلیل با انجام کاری ساده ، مثل زدن برچسب روی کمد ها و کشو هایی که وسایل آموزشی در آن قرار دارد ،می توان بسیاری از مشاجرات را خاتمه داد . چند بار برایتان پیش آمده که وسط درس شاگردی از شما بپرسد (  آقا ، کاغذ خط دار کجاست ؟ ) یا ( خانم ٬ مداد رنگی ها را کجا می گذارید ؟ ) و بعد مجبور می شوید که کارتان را تعطیل و پاسخ این شاگردان را بدهید ؟ واضح است که اگر شاگردان برحسب عادت بدانند که مواد آموزشی کجا هستند ، چگونه آنها را بردارند و چگونه آنها را سر جایشان بگذارند در کار تدریس تسهیل زیادی صورت می گیرد . معلمانی را دیده ام که با زحمت بسیار ، توجه و علاقه مندی همه کلاس را جلب می کنند ، ولی همین که می خواهند درس را شروع کنند شاگردی در مورد جای یک وسیله آموزشی سوالی می کند و آنها مجبور به قطع روند تدریس می شوند

          محیط کلاس می تواند و باید موجب رضایت و لذت شما بشود . باید آثار شاگردانتان را روی دیوارهای کلاس به شکل . زیبا و جذابی به نمایش بگذارید اگر خود با گرافیک و هنر آشنایی ندارید ، از کسانی که در این زمینه دست اندر کار هستند . کمک بخواهید . یادتان باشد که هر چند وقت یکبار این آثار را تعویض کنید تا پیشرفت های شاگردان نیز به نمایش در آید . آما چرا این کار مهم است ؟

         ستایش و ابراز شادمانی از موفقیت های شاگرد ٬ درس عبرتی برای شاگردان دیگر خواهد بود . اما حسن آن به همین مورد ختم نمی شود . این کار می تواند سهم شاگرد را در فرآیند تدریس افزایش دهد و موجب کاهش میل به کناره گیری از امور کلاس شود . در عین حال ، هر گونه خط خطی کردن یا نقاشی کشیدن روی دیوارها را با جدیت پیگیری کنید . در بخش اول در مورد تثبیت رفتار و انتظارات خودتان صحبت کردیم . اگر کوچک ترین خط خطی کردنی را بدون پیگیری بگذارید یا حد اقل ، عدم رضایت خود را نشان ندهید ، در میان شاگردان تثبیت می شود که این رفتار در کلاس شما قابل قبول است . وقتی معروف بشود که از این نوع رفتار به آسانی نمی گذرید ٬ در آینده دیگر در این زمینه مشکلی نخواهید داشت :

 ــ از امکانات فیزیکی کلاس درس برای انتقال ارزش هایتان به شاگردان استفاده کنید .

قوانین و ضوابط کلاس و مدرسه را روی تابلوی اعلانات کلاس نشان دهید ,

 مجموعه ای از ضوابط و روش های کاری تان را بر دیوار نصب کنید .

از هر فرصتی برای نمایش توصیه ها و راهنمایی هایتان در باره کار شاگردان در کلاس استفاده کنید 

         دوباره به بحث اهمیت برنامه تحصیلی پنهان در تثبیت هنجارها ، ارزش ها و مهارت های لازم در حوزه تدریس شما برمی گردیم :

ــ چقدر به طرح و شکل میزتان توجه نشان می دهید ؟

ــ آیا این طرح و شکل برای فعالیت مورد نظرتان مناسب است ؟

ــ آیا شاگردان از نظر روابط اجتماعی بیش از حد در کلاس راحت هستند ؟

ــ هر چند وقت یکبار طرح میزتان را عوض می کنید؟

برای مثال ، میز کار گروهی ٬ که تعامل شاگردان در آن زیاد است ٬ مناسب زمانی نیست که می خواهید با آنها به تنهایی یا دونفره کار کنید . البته روشن است که در یک برنامه سنگین و فشرده تدریس نمی توان از شخص شما انتظار داشت که وضع فیزیکی کلاس را برای تک تک درس ها تغییر دهید . با این حال ، می توان چند طرح را در نظر گرفت و با شماره گذاری آنها و به کمک مبصر های کلاس در طی چند هفته آنها را آماده کرد :

 ــ چقدر اطمینان دارید که شاگردان تخته سیاه یا تصویر ویدئو را از جایی که نشسته اند به خوبی می بینند یا به راحتی صدای ضبط را می شنوند ؟

ــ آیا مثلا نور پنجره ، کیفیت تصویر تلویزیون را پایین نمی آورد ؟

ــ آیا اورهد دیدن تخته سیاه یا وایت برد را با مشکل مواجه نمی کنند ؟

       لازم است مرتبا این موارد را جداگانه ٬ و همراه با تغییراتی که در نحوه چیدن میز و نیمکت ها صورت می گیرد ، در طی دوره تحصیلی مرتبا کنترل کنید

 . امکان دارد همه این موانع در جریان تدریس خلل ایجاد کند و فرصتی برای شاگردان برای جدا شدن از درس یا پرت کردن حواس دیگران به وجود آورد .

 همه این مطلب تاکیدی بر آن گفته است که محیط فیزیکی تاثیر قابل توجهی بر نگرش ها ، انگیزه ها و رفتارهای شاگردانی دارد که در آن محیط هستند . کلاس مرتب و به سامان شالوده ای محکم برای نظم و انضباط شاگردان است .

          درست است که اگر مجبور باشیم در کلاسهای مختلف تدریس کنیم در مورد محیط فیزیکی یادگیری کار چندانی نمی توانیم بکنیم ، اما حداقل می توانیم قدر کلاسی را بدانیم که به خودمان تعلق دارد و سعی کنیم از این امکان یادگیری برای شاگردان حداکثر بهره را ببریم . خلاصه این پیام جمله ساده ای است ( از کلاس تان به عنوان پایه و اساس یاددهی و یادگیری خلاق حداکثر استفاده را بکنید . همه کس این قدر خوش شانس نیست که کلاسی از آن خود داشته باشد

 

 

/ 0 نظر / 10 بازدید